Page 173 - Demo

Qytetar%u00eb francez%u00eb t%u00eb riatdhesuar nga Algjeria, mb%u00ebrrijn%u00eb n%u00eb portin e Marsej%u00ebs, 22 qershor 19624Poster q%u00eb mb%u00ebshteste referendumin p%u00ebr kushtetut%u00ebn, 19583 U ndryshua gjithashtu sistemi elektoral, i cili kaloi nga proporcional n%u00eb maxhoritar, gj%u00eb q%u00eb ndihmonte n%u00eb krijimin e nj%u00eb shumice qeveris%u00ebse t%u00eb q%u00ebndrueshme. N%u00eb dhjetor 1958, De Goli u zgjodh President i Republik%u00ebs.Stabiliteti politik i arritur, i lejoi presidentit De Gol t%u00eb zgjidhte p%u00ebrfundimisht %u00e7%u00ebshtjen algjeriane n%u00ebp%u00ebrmjet bisedimeve. Ai u tregua i aft%u00eb t%u2019u b%u00ebnte ball%u00eb komploteve dhe terrorizmit t%u00eb kund%u00ebrshtar%u00ebve t%u00eb shk%u00ebputjes algjeriane dhe, n%u00eb vitin 1962, njohu pavar%u00ebsin%u00eb e Algjeris%u00eb. Qindra mij%u00ebra njer%u00ebz nga ish-kolonit%u00eb u vendos%u00ebn n%u00eb Franc%u00eb, duke e b%u00ebr%u00eb shoq%u00ebrin%u00eb franceze m%u00eb t%u00eb larmishme nga ana kulturore dhe etnike.N%u00ebn udh%u00ebheqjen e De Golit, Franca ndoqi nj%u00eb politik%u00eb t%u00eb pavarur n%u00eb aren%u00ebn nd%u00ebrkomb%u00ebtare, duke forcuar rolin e saj si fuqi globale dhe duke ruajtur autonomin%u00eb nga superfuqit%u00eb e Luft%u00ebs s%u00eb Ftoht%u00eb. P%u00ebr shum%u00eb francez%u00eb, kjo periudh%u00eb u perceptua si rikthim i krenaris%u00eb komb%u00ebtare, nd%u00ebrsa p%u00ebr t%u00eb tjer%u00eb u shoq%u00ebrua me debate mbi autoritetin dhe demokracin%u00eb.Ngjarjet e majit 1968, t%u00eb udh%u00ebhequra nga student%u00eb dhe pun%u00ebtor%u00eb, sh%u00ebnuan nj%u00eb moment ky%u00e7 n%u00eb historin%u00eb shoq%u00ebrore t%u00eb Franc%u00ebs. Protestat k%u00ebrkonin m%u00eb shum%u00eb liri, barazi dhe pjes%u00ebmarrje demokratike. Edhe pse nuk soll%u00ebn ndryshime t%u00eb menj%u00ebhershme politike, ato ndikuan thell%u00eb n%u00eb kultur%u00ebn, arsimin dhe marr%u00ebdh%u00ebniet shoq%u00ebrore. Kjo periudh%u00eb tregon r%u00ebnd%u00ebsin%u00eb e z%u00ebrit t%u00eb rinis%u00eb dhe t%u00eb grupeve shoq%u00ebrore n%u00eb form%u00ebsimin e historis%u00eb.N%u00eb vitin 1969, De Goli u t%u00ebrhoq nga jeta politike. N%u00eb vitet 1969-1981, president%u00eb ishin Zhorzh Pompidu (Georges Pompidou) dhe Valeri Zhiskar D%u2019Esten (Val%u00e9ry Giscard d%u2019Estaing), t%u00eb cil%u00ebt vazhduan kursin politik t%u00eb p%u00ebrcaktuar nga De Goli. N%u00eb zgjedhjet e vitit 1981, president u zgjodh Fransua Miteran (Fran%u00e7ois Mitterrand) i Partis%u00eb Socialiste. N%u00ebn drejtimin e tij, kjo parti ishte riorganizuar dhe kishte adoptuar nj%u00eb program pragmatist. Ai u rizgjodh president n%u00eb vitin 1988, por u detyrua t%u00eb bashk%u00ebqeveriste me nj%u00eb qeveri t%u00eb djatht%u00eb, t%u00eb dal%u00eb nga zgjedhjet e vitit 1986. Kjo bashk%u00ebqeverisje %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga tiparet e politik%u00ebs franceze.Zhvillimi ekonomik i Franc%u00ebs s%u00eb pasluft%u00ebsPaslufta solli ndryshime thelb%u00ebsore dhe modernizim t%u00eb ekonomis%u00eb franceze. Kjo e fundit kishte nj%u00eb shkall%u00eb m%u00eb t%u00eb ul%u00ebt industrializimi krahasuar me Britanin%u00eb apo Gjermanin%u00eb Per%u00ebndimore.Tradicionalisht, roli i shtetit n%u00eb ekonomin%u00eb franceze ka qen%u00eb i konsideruesh%u00ebm, si rezultat i politikave ekonomike %u201cdirizhiste%u201d. Ky rol theksohej si n%u00eb p%u00ebrcaktimin e drejtimeve t%u00eb zhvillimit ekonomik me krijimin e Komisariatit t%u00eb Planit n%u00eb vitin 1946, ashtu edhe n%u00eb pranin%u00eb e nj%u00eb sektori shtet%u00ebror me pesh%u00eb t%u00eb madhe n%u00eb ekonomi, si rezultat i shtet%u00ebzimeve n%u00eb sektorin bankar, energjetik dhe minerar. Natyrisht q%u00eb planifikimi funksiononte si nj%u00eb bashk%u00ebpunim i partner%u00ebve ekonomik%u00eb m%u00eb tep%u00ebr sesa si nj%u00eb politik%u00eb autoritariste dhe diktuese.Franca ishte nj%u00eb nga p%u00ebrfituesit kryesor%u00eb t%u00eb ndihmave n%u00eb kuad%u00ebr t%u00eb %u201cPlanit Marshall%u201d. Shpejt u tejkaluan nivelet ekonomike t%u00eb paraluft%u00ebs dhe ekonomia u rrit me ritme t%u00eb shpejta. Roli i ekonomis%u00eb franceze u rrit sidomos pas fillimit t%u00eb procesit t%u00eb integrimit ekonomik t%u00eb vendeve t%u00eb Evrop%u00ebs Per%u00ebndimore.Francez%u00ebt Robert Shuman (Robert Schuman) dhe Zhan Mone (Jean Monnet) Fjalordirizhiste %u2013 (fr. diriger - drejtoj) sistem ekonomik, ku shteti ushtron nj%u00eb ndikim t%u00eb fort%u00eb mbi investimin, n%u00eb krahasim me nj%u00eb rol thjesht rregullator p%u00ebr shtetin.171